Primos cantos
(1) La musicassetta "Sos Cantos de Miali Logudoresu" può essere richiesta sul sito www.librisardi.it (cerca: Miali Logudoresu)
Torna a Cantos
photo© anastasius-tirìas foto in b/n © Giulio Pala - archivio |
T’appo nadu chi gasi no andat bene no m’abbastat su coro a l’ajulare est propriu ca ti chelzo troppu ‘ene si no mi che fia devidu già andare
Fiza mia cara già ses unu consolu pius de tres meses chi ti ponzo fattu passizende dae piatta fen’a soru como mi sun boghende fen’a maccu. E tumbara cadumba e tumbara lalla’
M’as rispostu chi mamma tua t’at nadu chi a primu devo andare a ndomo tua. Ancora devo fagher su soldadu e a innamorare est mezus a sa cua E tumbara cadumba...
Fiza mia cara e bogali sa fune agabbandela cun custu faghe faghe e si no ti nd’impoltat de niune dami unu asu e faghimussa paghe. S’anzoneddu pius bellu chi aia chi fia pesende cun d’onzi atentzione pro lu attire a fiza mia mandigadu si l’at su matzone.
Su matzone s’at mandigadu s’anzoneddu pius bellu chi aìa eo nde fatto maladia pro custu dannu chi m’at capitadu.
Ma abbaidad’ it’isfoltuna propriu a mie deviat capitare, coltzu eo no nd’appo ‘e foltuna nono nono nono no.
S’anzoneddu pius bellu ‘e s’ama chi a lu ider faghìat su disizu moltu l’an et b’est solu sa mama ilbelidende ca piancghet su fizu.
Custa no no la potto padire custu dannu a traittoria nd’app’a fagher maladia propriu cras aia postu ‘e l’attire.
Ma abbaidad’it’isfoltuna custu raju chi m’at faladu coltzu eo no nd’appo foltuna nono nono nono no.
Matzonatzu fiz’e bagassa no b’as lassadu mancu sa lana pero t’appo a sighire sa trassa fen’a ti tenner intro sa tana.
E ti giro comente una nassa chena istare a su mòriga mòriga, t’app’a fagher sa pedde a bistrassa appiccadu a s’orija a una lòriga.
Cussu grodde brutt’ascamile propiu a mie deviat tribulare. Pero custa mi l’at a pagare ca lu fatto a diriondò. T'ana dadu unu triballiu pulidu e bene pagadu no ses pius un'ilballadu ...e no ses cuntentu ancora...
Como tuccas a sa sette cun sa macchinedda noa e arrivire a Poltu Turre no bi pones mancu un'ora
T'ana dadu unu triballiu ses fena motorizzadu no ses pius un'ilballadu e no ses cuntentu ancora... Ma ite cheres dae sa vida!
T'asa fattu sas otto oras e no ses mancu sueradu unu pagu imbaddinadu ti lamentas a su fidigu
Cheria narrer...a su figadu pero ses bene pagadu pro unu triballiu de otto oras e no ses cuntentu ancora Ma ite cheres dae sa vida....
Su fatt'est tue mi naras chi in duas oras de triballiu ti faghes sa zorronada e su restu restat valliu.
Tue ses propriu curiosu pensas chi b'appet imbrolliu e ite cres ch'est addinosu! chie t'at dadu su triballiu...
Ti nde ses ilmentigadu de su ene fattu a tie: su triballiu assicuradu est pane siguru onzi die
Como li cheret torradu su regalu fattu a tie: e torradu a pagu pagu otto oras a sa die E ite cheres de pius, dae sa vida!
A ninnia a ninnia sa pramma dorada drommi criadura innotzente sa notte est serena Babbu est tendende sa roba pro l’aer a siguru su latte ‘e manzanu, su pane ‘e onzi die. Drommi chi babbu est vizende, no appes timoria, drommi sa luna est bessende e dae meda at toccadu s’avemaria.
A ninnia a ninnia sa fidza istimada drommi criadura fadada sa notte est funguda, babbu at seradu dae attesu su cane appeddende sa roba est sentende arrastu de anzenu. Drommi chi bbabu est bizende et est bene appostadu, bae chi no l’andat in bene istanotte a su ladru no appes timoria.
A ninnia a ninnia sa pramma dorada drommi criadura innotzente sa notte est passende, babbu at retzidu sa solte et a ojos a chelu già serat benzende su frittu ‘e sa molte. Drommi chi babbu est andende et est frittu che nie, s’ultimu alenu pianghende l’at dadu pro a tie, a ninnìa.
Ay Antoni Maria, moltu t’an in sa roba a traittoria, ay muzere tua, sola l’as lassada e in tribulia. Sa campana chi ti sonat su toccu ancu sighet s’andada ‘e chie l’at fattu.
Ay malu caminu agattet a donz’ora s’assassinu, ay sa mala solte l’agattet in sa tana pienu ‘e solde. A s’ora chi che ses in campusantu ancu dien a sos fizos s’ozu santu. E a s’ora chi t’interran in sa fossa nde l’imbolet sa domo sa pelcossa.
Sa campana at già sensadu ‘e toccare ma in sa domo su pioantu no si cheret calliare ca sa molte est restada in sos ojos e in su coro de chie est solu. Como sa terra at ingullidu sa cascia e sa zente est furriende pianu pianu a conca bascia, ma sa molte est restada in sos ojos e in su coro de chie est solu.
Drommi Maria già lu ides chi in sa banca no b’at pane e nè olia chi no b’est pius su chi l’attìat. Pro chie est biu torrat sempre sa notte e in su sonnu su moltu paret torradu a biu cun sa beltula piena de gasu de pane et de regottu.
Ma sas manos aju nd’an de chilcare, ca sun sonnos de aera chi s’isolven in sa notte e no passan su famine né a mannos né a piseddina. Chie s’ischidat intremidu bidet s’iscuru pius nieddu serat solu su frittu chi faghet treulare su lettu
Ma s'isperu chi as in coro no morit ca est sa lughe chi ispuntat a manzanu onzi die e ti torrat s'alenu pro sighire su caminu. Cambiat sempre su manzanu ch'isperias ma no cambiat su sole chi t’atzendet in su coro cussa fiama minuda chi dat calore a sa vida. Canta Nineddu pone a palte sa timoria girat sempre sa roda e s'abba consumit sa rocca...
Giuanna restada ses sola chena consolu. Sos fizos ancora de creschere cun pagu ajudu. Nisciunu ti narat comente as a fagher su die chi resteras chena su tantu 'e campare.
Su rettore est bennidu a domo a t'agattare. A narrer chi deves pregare e peldonare a chie custu dannu t'at fattu, ma tue Giuanna as rispostu: "Su pregu no battit su pane e mancu imbalzu. E chie mi lu pienat s'istelzu pro fizos mios. Eo tia cherre ischire coment'appo a faghere, su die chi restère chena su tantu 'e campare".
Coraggiu, Giuanna, coraggiu chilca padronu. e bendeli foltzas de bratzu pro calchi soddu. Sa vida Giuanna t'at dadu una rughe de gigher a fundu fena chi cambiat su mundu. Coraggiu Giuanna coraggiu fena pro a tie chissà chi no benzat sa die de su riscattu, sa die de ti ponner su estire pius bonu sa die de sa festa chena bisonzu 'e padronu.
Coraggiu Giuanna coraggiu chi sas isperas no morin pro cantu sa vida a boltas fèrat. Su tempus,Giuanna, est che bentu chi olat piure e pabiros ch'isparini in tempus de un'ora Coraggiu Giuanna coraggiu chilca sa paghe chi in coro ti cantat serena che-i sa moddina. Si pasas incue ti s'indulchit sa pena e t'as a serare lezera e lughente che nùe....
2 [E no l'as cumpresa ancora e intza' ti ddha cantu in casteddaju:] Poneus is cosas in chiaru, Madale', io sono moderno e lo sai, quanto te. Pero si ti pois cu' mmei, bellixè, no es' chi ti andis cun cussu e poi torni da me. Naras ch'e' piu forti de tui un turbine che ti incatena, e intzandus turbina, porca miseria, ma no abbarris trumentendi a mei. Si e' propriu chi aici t'aggrada', Madale', ognuno si fa la sua strada credi a me. pero mi dispraxis de aderu, bellixè, ca in fundu a su coru ddhu scisi ci se' tui Madale'. Poneus is cosas in chiaru, Madale' si es propriu de aici accabaus, no andat be'. Pero si ci andaus bei a fundu, credi a me, in fundu a su coru ti giuru ci se' tui Madale', in fundu a su coru ti giuru, ci se' tui Madale'.
|
Notte chena un isteddu est arrivida pro custu contu nostru isfoltunadu, pro custu amore nostru primadìu, duradu troppu pagu. Notte de atunzu frittu est arrivida, pro custu amore nostru isconsoladu, ch'est duradu su tempus de un'istìu e poi si ch'est voladu.
Como restat sa cantone cudda chi mi cantaìas, fatta cun notas de oro fin sas mezus chi aìas. Si l'intendes istasera, tes aer unu pagu e a mie, ca istasera so pensende solu a tie.
Dulches fin sos cariños de sa sera currende fattu a s'ora chi fuìat, nelvosu solu candu no t'idìa a prima intrada 'e sole. E foltes sos abrazos in s'iscuru cuados intro a s'umbra de sa luna, e tènnera fis cando m'istringhias ancora calda 'e amore. Como restat sa cantone cudda chi mi cantaias, no mi podet consolare ca già l'ischis chelzo a tie. Si l'intendes istasera tes aer unu pagu e a mie, ca istasera so pensende solu a tie.
Ciao Giua’, e coment’istas e già fimus duas dies chena nos bidere. Conta, Giua’, comente ti la passas... Tres annos emigradu, in s’edilitzia e in calchi frabichedda, tres boltas licentziadu, bogadu chena mancu s’abba santa. So dae unu mese in bidda ilbattuladu comente una matracca in chida santa. Ma comente Giua’, nachi in Germania tottu si faghen de oro e torran riccos! Fena Frantziscu, mih, cuddu fidzu ‘e tia Ciana... como nachi si c’alciat sa femina et sos fidzos. Tue mi naras chi t’est andada male, ma naran chi si bi istat de señores!? Señores già bi nd’at e mannos puru, ma no est zente ch’at devidu emigrare et no at devidu mai istare in s’iscuru, rispalmiende sa lughe pro chenare, mandighende calci òu cun pan’infustu pro poder aer a cras su tantu ‘e s’ustu. E narabilis a cussos ch’ilbràgana setzidos in su bar manzana e sera, chi a s’alanzare su pane in Germania no est a currere sa galavera. E cant’istana incue a murrundzare, s’est aberu no b’at che a lu proare... A proare su frittu ‘e sas barracas e a istare atesu dae muzere et fizos. Istan fanfarronende che matracas solu ca no bi deven andare issos. Deus bi lis fettat chi a s’ateru mese lis tocched a issos puru a alciare pes(e). Eo naro chi b’at pagu ite cantare, ca’ già l’appo proadu in pedde mia e si mi nde so devidu torrare no este chi nde fatte maladìa. Ma no appo domo nè lettu e nè manta (ti fia nende) e so ispiantadu che bagassa in chida santa. Tue Zuseppe Mureddu mancu s'alva aias ben'ispuntada, cando nachi t'an postu muccarolu intro sa ula. Asi lu ‘etten a issos su lentolu de sa rìa, a sos chi l'ana fattu. Prelevadu a manzanu in su coile t'an fattu prejoneri, su deghe 'e maltu, fit fattende die. Die mala t'est toccada Peppigheddu in manos de ilbirrallia iscadenada, sa vettura at leadu sa falada, e fit già moltu Zuseppe Mureddu.
Ti cantamus comente fizu 'e custa resistenscia chi faghimus dae sempre fen'a cando sa pascienscia at a mancare, e at a benner s'ora de las pagare tottu. Bae in bonora chi già no nd'ammentamus de a tie puru, Peppe Mureddu, ista seguru.
Tue Zuseppe Mureddu ses eroe de teraccos pastores. Sa zoventude nostra proletaria t'at a rendere onore. Tue ses eroe de sa zente isfruttada e in donzi leada t'ana a fagher su dolu. Ma odiu pro sos ch'ana moltu a tie chi ses simbulu nostru, su deghe 'e maltu pro a nois est onzi die. Odiu pro chie t'at moltu Peppigheddu nos ad a avvelenare totta vida, sa vida nostra chi ancora est in pigada, ma at a cambiare, Zuseppe Mureddu.
Ti cantamus...
Vintotto zorronadas mi devet su padronu e si no mi las dada nde fatto dannu e dolu. Vintotto zorronadas fattas in sa messera, sutta su sole 'e triulas chi ispaccaiat sa pedra.
Pro chie no b'at foltuna pro chie no b'at reposu pro chie no at dinari né trigu e né olzu, vintotto zorronadas, creìde, sunu meda...
Vintotto zorronadas chi a mie no m'an pagadu su trigu est già trebbiadu e bene remonidu, ma a mie no m'ana dadu mancu una zorronada, su pane de onzi die, nisciunu mi lu dada... Pro chie no b'at foltuna ecc. Sos tempos sunu malos, triballiu no che nd'ada, mi toccat de ch'essire, chissà in cale leada, aju nd'appo 'e pedire su chi m'ispettaìat, mi toccat de ch'essire fora 'e sa idda mia.
Pro chie no nd'at foltuna no b'at ateru remediu, rpo chie no nd'at solte no b'at ateru isperu, ma solu tribulias dae su manzanu a sera.
Naran chi sos malannos ana a benner a finire su die chi nos pesamus a rustallios e a fusiles a boltulare tottu in s'ora 'e sa rejone, terrinos e cunsolzas los torramus a cumone. Sa terra fit de tottu e a tottu at a torrare ma tottu at a cambiare e at acambiare in bonu ca no bi det aer pius(u) né teraccu e né padronu.
( sull’aria di Solenzara, canto tradiz. corso trascritto da B.Bacara ) Cando penso a bidda mia chi appo chelfidu lassare ranchida sa nostalgia de sa oghe chi mi jamad e mi narat a torrare. E tue andende cussa via mi la deves saludare; eo isto inoghe interra anzena pro chi in coro gitte pena chi no mi lassat mai.
Sona chiterra boga sa nota pius pretziosa pro custa terra chi no appo a ilmentigare mai. Chiterra sona chelzo cantare a boghe piena, ca in terra anzena su tempus no che passat mai.
Una balca in mesu a renas no podet pius naigare, confidadu m'as sa pena, cheret truncare cadena pro torrare in altu mare. E cando enit sa tempesta e si pesat torra entu, pro sa balca torrat festa est finidu su tulmentu, podet intrare in su mare.
Sona chiterra... Fizas, fizigheddas mias, no bos appo a lassare né terra e né dinari: fit pagu su chi aìa, no m'at restadu nuddu. Bois già l'ischides. Cussu già creo chi bos l'appene nadu ma calchi atera cosa bos la naro eo, fizittas mia de rosa.
Fizas, fizigheddas mias, sa vera diñidade no l'at s'omine riccu de inari e de manias, eo naro chi in sa vida e bos lu giuro, si alet pro su coraggiu e pro sas manos si sun bene pulidas. Custu bos naro, fizigheddas mias. Cheret chi s'omine siet in palte giusta, pro chi peldet no est nudda ca no li poden furare mai né su coraggiu, né sa diñidade, e una die già at a binchere.
Duncas siedes a s'ala sempre de sa rejone, de s'omine isfruttadu e tribuladu, de chie mezorat su mundu, ca at coraggiu 'e gherrare pro su chi alet. Custu bos naro, fizigheddas mias. Forsi nades ch'est pagu, no b'est mancu su tantu. Eo no app'appidu mancu de bos aer a dilmesu, a nottamala... Fizas, fizigheddas mias...
1 Ponimus sas cosas in jaru, Madale' io sono moderno e lo sai quanto te. Però si ti nd'enis cun megus bella be' no est chi ti nd'andes cun cussu e poi torni da me.
Mi naras ch'est pius folte e a tie, un turbine che ti trascina, e tando turbina, polca miseria, e no t'istes pelcossende a mie.
Si est propriu chi gasi t'aggradat, Madale', ognuno si fa la sua strada credi a me. Pero mi dispiaghet de aberu, Madale', ca in fundu a su coro, già l'ischis, ci sei te e solo te.
Ponimus sas cosas in jaru, Madale', si est gasi li ogamus de cabu e peus pro te. Pero si b'andamus a fundu, credi a me, in fondo a su coro ti giuro b'appo a tie Madale'. In fundu a su coro bi cantas solu tue Madale'.
|