Modas de Santu Giolzi In Ischirìa    (*) 

Modas 1

 

 


S’iscampagnada a Nostra Signora

2

Carrasegare

3

Friscios e fruscios

4

Ammentu ‘e Duminigu

5

Sa torrada ‘e Peppinu Buccia ‘ e Fae

6

Santa Lughia bella, sa festa ‘e cabidanni

 

 

 

    Modas 2

 

 Torna a Cantos

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

photo© fulgenzio

www.manuelfurru.eu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

     S'iscampagnada a Nostra  Signora      

       

     1.

 

   Eccehomo!   eccehomo!

cantaiana sos cunfrades

in sa processione ‘e Pasca,

su rettore preigaìada intro sa chegia,

intro ‘ e chegia preigaìada

ma nisciunu l’intendiada,

sa conca già a sa banca aparitzada.

Tottu custu ch’est attesu

vida chi ch’est varigada,

s’anzone ‘e Pasca

una die l’an ispresu !

cuss’anzone a sa sola s’est ispresu.

Pero eo m’ammento ancora

tempos de s’iscampagnada

a nostra Signora ‘e Crasta.

Cuddos carros copeltos de lidone

paltìan a manzanada

cun fiores rugios,

ogios de piseddina

chi apenas s’aberiana;

comente s’arriviat

si poniat tottu a cumone.

Tottu a cumone tando si poniat:

tiliccas, casadinas,

panadas e angelottos,

o solu macarrones

chie ateru no aiat,

e a ultimu unu bicculu ‘e turrone.

Cando poi s’intraiat in su piattale

fit pienu ‘e zente de onzi leada:

chie approdaiat pro lu meraculare,

chie pro si garrigare

imbreagheras corales

cantu sa cantonada

de cussa chegia antiga.

In su gancellu si faghiat sa fila,

bennidos dae tottue

in carru, a pe’ o a caddu:

chie aispettaiat a fronte ‘e su palattu,

chie frundidu in un oru, a una chigina,

a una chigina frundidu in un oru

ca fit paltidu e no b’aiat mezzoru,

e a mesudie s’aiat buffadu tottu.

Su piuere alciaiat a sa currina

de sas criaduras,

e calchi muntagnina

cun sas vunneddas rugias

a Nostra Ignora li gighiat su votu,

chi fit o pro meraculu retzidu

o pro calchi disizu chi aiat fattu.

Sigomente aiat fattu su disizu

calcuna li daiat fena oraria,

e basciu basciu don Zua remoniat,

riendhesìla e tanchende su calasciu.

A chegia piena isumpende

ritzu subra s’altare

ancora mi l’ammento

a don Bragia, abboghinende:

Bessidemiche a fora – e ite diaulu !

tottu cantos andade in oromala,

meda bi cheret a bider chi no ch’ada

nemmancu loghigheddu ‘e giaghinare,

de giaghinare no ch’at mancu logu.

 


 

  (*) nota

 

Le modas nella tradizione metrica sarda hanno

una struttura basata sulla variazione interna dei versi

e la suddivisione in strofe (fiores) di sei o otto versi.

Queste modas sono invece a struttura libera e la variazione dei versi ha un andamento irregolare o occasionale. Il termine di moda è quindi utilizzato

come sinonimo di ballata. Santu Gioldzi, inoltre, è il

re del carnevale. Ischirìa è la variazione mitizzata

di un villaggio reale: alla lettera significa lo stelo o stecco dell'asfodelo (almutu).

L'utilizzo del termine moda darà sicuramente fastidio ai felìbri, rigidi e talvolta astiosi custodi della tradizione poetica e metrica intesa come un guscio di noce rinsecchita che va sempre mantenuto così com'è, anche quando il sapore è diventato un po' stantìo.

Viviamo in un mondo evolutivo. E anche la cultura, l'arte, la poesia, quindi anche la metrica, si evolvono, mutano, si sviluppano.

 

    

 

 

 

 

  2.

 

Sa chegia fit astrinta

e aiat regione, cuddu poverittu,

tottu sa feminalza chi intraiat

ispinghende che li ruiat a subra,

e nde l’ischidaiat cuddu battazu

chi – meda naraian – cando creschiat

pariat una criadura…

Tue conca e azu !

si no bi crese pone s’iscummissa !

ponebi s'iscummissa si no crese

chi cussa cosa che fit cantu una rese.

E mamas giraian sa chegia in tundu

cun fizos chi gighiana calchi male:

giraian pianu pianu

invochende sa Mama soberana

pro chi saneret su male de sa carre.

Giùnas dae manzana,

cuddas coltzas,

a prima sera ancora fin girende

ca no sempre sa Mama cunsentiat.

 

E no bi mancaiat mai cuss’Antoneddu,

unu lantadu chi eniat dae Belchiddeddu,

si no m’ammento male eniat dae incue.

Perricaiat a bidda a donzi festa,

e giraiat onzi piatta, onzi carrera

pariat comente gioghende a tene fue.

In piatta 'e chegia o in piatta ‘e su melcadu

tottora chilcaiat unu cozolu,

unu cozolu chilcaiat tottora,

si frimmaiat e nde la ogaiat a fora.

Boghendhende s’atretzu frimmaiada

asi, a dainanti ‘e tottu

b’esseret chie si siat…

già no si l'irrugìat su colzolu.

Malevadadu !

Nisciunu aiat coraggiu

a narrere: " A la finis, nah !"

o de giamare gualdia o marisciallu;

si femina bi passaiat accultzu

faghiat finta ‘e no bider,

mancari poi si l’iscacalliaiat

sutta s'isciallu.

E-i cuddu entulende sa bandela,

fena chi b’aiat bentu a istare ritza,

poi cando l’arriviat sa tremuledda,

si che la torraiat comente nudda,

e sighiat a girare, seriu seriu.

E seriu seriu sighiat a girare,

a boltas si poniat fena in cravatta,

e no s’iscumponiat né fit istraccu,

ca tantu, cuddu colzu, isse fit maccu…

Isse a sa festa ‘e nostra Ignora ‘e Crasta

no bi mancaiat mai, pedende grascia,

inginugiadu a dainanti ‘e s’altare,

pedende calchi soddu in su gancellu,

a onzunu chi intraiat.

Su pagu  chi resessiat a bruscare

andaiat a lu dare a Nostra Ignora,

e don Zua, riendhesindhe, remoniat.

No pro si lu mantenner in busciacca,

pero avessende si daian cun fiacca.

 

  

 


 

 

 

Una tradizione è viva quando, mantenendo in tutto

o in parte le strutture e i canoni, li sa anche innovare e sviluppare. Ovviamente, questo non entrerà mai

nell'orecchio del felìbro che per conformazione

mentale è sordo ad ogni innovazione e, se potesse,

vorrebbe impedirla o proibirla.

Ma il "raglio" del felìbro raramente si eleva

all'altezza di una collina: e quel che in realtà

custodisce gelosamente è proprio la sua

pochezza e la sua irrimediabile ottusità.

A costoro si può solo ricordare un detto che i miei

primi maestri di cantos e contos amavano ripetere spesso:

 "Lassa fagher sas morroculas" (lascia che le trottole

girino)

"E chie las frimmat est iscontza-giogu"

(chi cerca di fermarle non sa stare al gioco).

Home | chie est | cantos | sonos | friguras | liberos